מקורות אלו מתעדים את ההיסטוריה הדמוגרפית והטרגדיה של יהדות לטביה, תוך התמקדות בתקופה שסביב מלחמת העולם השנייה. האוסף כולל רשימות מפורטות של יישובים ובהן נתונים מספריים על תושבים יהודים המבוססים על מפקדים רשמיים משנות ה-20 וה-30. לצד הנתונים הסטטיסטיים, הטקסטים סוקרים את תהליך ההשמדה המהיר תחת הכיבוש הנאצי, שהוביל לרצח של כ-250,000 יהודים באזור הבלטי. חלק מהמסמכים מציגים רישומים בכתב יד בעברית וביידיש המצליבים שמות גאוגרפיים עם נתוני אוכלוסייה מקומיים. בנוסף, המקורות כוללים סקירה היסטורית רחבה על חיי הקהילה, הקמת הגטאות, ופעילות איגוד יוצאי לטביה ואסטוניה בשימור הזיכרון. זהו תיעוד מקיף המשלב מידע מחקרי יבש עם עדויות למחיקת קהילות שלמות בשואה.
ניתוח דמוגרפי של קהילות יהדות לטביה חושף את המורכבות החברתית והכלכלית של יהדות המדינות הבלטיות בין שתי מלחמות העולם. דוח זה מתמקד בתהליכי העיור (Urbanization) ובשינויים בפיזור האוכלוסין, תוך הצלבת נתונים ממקורות רשמיים וארכיוניים המאפשרים לזהות דיסקרפנציה סטטיסטית ומגמות של הגירה פנימית.
המקורות המרכזיים עליהם מתבסס הדוח:
——————————————————————————–
הערים הגדולות בלטביה היוו את המרכז הכלכלי והתרבותי. ניתן לזהות מגמה של ירידה דמוגרפית מסוימת בערים מסוימות כתוצאה מהגירה פנימית לריגה או הגירה מחוץ למדינה.
| הערות | 1959 | 1930 | 1920/22 | שם היישוב |
|---|---|---|---|---|
| עיר הבירה; ריכוז גבוה של האוכלוסייה היהודית | 30,267 | 43,558 | 28,000 | Riga (ריגה) |
| ירידה קלה לעומת 1920; ממוקמת על נהר הדווינה | - | 11,585 | 11,838 | Daugavpils (דווינסק / Dunaburg) |
| עיר נמל מרכזית במערב המדינה | - | 7,825 | 7,949 | Liepāja (ליבאו / Libau) |
| ירידה חדה לאחר מלחמת העולם הראשונה | - | 3,555 | 10,000 | Rēzekne (רז'יצה / Rositten) |
| בירת מחוז קורלנד | - | 1,979 | - | Jelgava (מיטאו / Mitau) |
| קהילה היסטורית באזור לאטגליה | - | 1,630 | 1,964 | Ludza (לוצין / Lutzin) |
| ירידה דמוגרפית משמעותית | - | 1,549 | 3,564 | Krāslava (קראסלבה / Kraslavka) |
| ירידה בעקבות עיור לריגה | - | 1,258 | 8,205 | Ventspils (וינדאו / Windau) |
| מרכז תחבורתי | - | 1,149 | 1,914 | Krustpils (קרויצבורג / Kreuzburg) |
| ירידה חדה יחסית | - | 1,015 | 2,500 | Līvāni (ליבנהוף / Livenhof) |
קהילות אלו היוו את עמוד השדרה של ה"שטעטל" הלטבי. רבות מהן שמרו על אחוז יהודי גבוה מסך האוכלוסייה הכללית.
| הערות | 1930 | 1920/22 | שם היישוב |
|---|---|---|---|
| קהילה דומיננטית | 1.000 | 1.547 | Varakaļāni (ורקלני) |
| 24 | Varakaļānu (ורקלנו – נפה) | ||
| מחוז טוקום | 970 | 1.433 | Tukums (טוקום / Tuckum) |
| מחוז דווינסק | 892 | 1.855 | Preiļi (פריילי) |
| מחוז לוצין | 866 | 1.915 | Kārsava (קאראסבה / Karsau) |
| על הדווינה | 794 | Jēkabpils (יקובשטאט / Jakobstadt) | |
| ירידה משמעותית | 770 | 2.900 | Bauska (באוסק / Bauske) |
| מרכז קורלנד | 730 | Kuldīga (גולדינגן / Goldingen) | |
| 668 | 1.142 | Dagda (דגדה) | |
| 636 | 1.137 | Pļaviņas (פלאווינאס / Stockmannshof) | |
| ירידה חדה | 619 | 2.016 | Jaunjelgava (יאוניילגבה / Friedrichstadt) |
| 605 | 2.978 | Talsi (טאלסן / Talsen) | |
| 580 | 2.680 | Aizpute (אייזפוטה / Hazenpot) | |
| 529 | 830 | Višķi (וישקי / Wyschki) | |
| 510 | 835 | Viļaka (ויליאקה / Marienhausen) | |
| 458 | Pasienes (פסיני / Pasien) | ||
| 455 | 1.420 | Subate (סובאטה / Subbath) | |
| 396 | 1.083 | Viļāni (ויליאני / Welonen) | |
| 387 | 758 | Balvi (באלבי / Bolwen) | |
| נתון כללי | 375 | Saldus (סאלדוס / Frauenburg) | |
| 356 | 377 | Malta (מלטה / Antinopol) | |
| נתון כללי | 305 | Sabile (סבילה / Zabeln) | |
| 213 | Silene (סילנה) | ||
| 207 | 379 | Baltinava (בלטינבה) | |
| סמוך לקראסלבה | 203 | Piedruja (פיידרויה) | |
| נתון כללי | 183 | Alūksne (אלוכסנה / Marienburg) | |
| 187 | Viesīte (ויסיטה / Azuzu) | ||
| 176 | 250 | Aknīste (אקניסטה / Oke-Aknist) | |
| נתון כללי | 171 | Cēsis (צסיס / Wenden) | |
| נתון כללי | 161 | Valdemārpils (ולדמארפילס / Sasmaken) | |
| 152 | Skaistkalne (סקאיסטקלנה / Schönberg) | ||
| נתון כללי | 151 | Auce (אאוטצה / Alt-Auce) | |
| נתון כללי | 127 | Valmiera (וולמאר / Wolmar) | |
| 120 | Vainode (וואינודה) | ||
| 116 | 1.394 | Grobiņa (גרובין / Grobin) | |
| נתון כללי | 105 | Limbaži (לימבאז'י / Lemsal) | |
| 101 | Kaunatas (קאונאטס) |
ברשימה זו מופיעים יישובים עם נוכחות יהודית מבוזרת, המשקפת את הפיזור הכפרי של יהודי לטביה.
| הערות | 1930 | שם היישוב |
|---|---|---|
| Birkenhof | 95 | Bērzpils (ברזפילס) |
| 95 | Kapiņu (קפינו) | |
| 94 | Škaunes (שקאונה) | |
| 90 | Ape (אפה) | |
| Dublin | 80 | Dobele (דובלה) |
| 76 | Barkavas (ברקבה) | |
| 71 | Rūjiena (רוז'יאנה) | |
| 70 | Neretas (נרטס) | |
| Schwaneburg | 65 | Gulbene (גולבנה) |
| 65 | Valka (ואלק) | |
| 64 | Dundagas (דונדגה) | |
| 59 | Augšpils (אוגספילס) | |
| 58 | Ilūkste (אילוקסט) | |
| 53 | Piltene (פילטן) | |
| 53 | Skrundas (סקרונדה) | |
| 52 | Karsavas (קארסאבאס) | |
| 50 | Istras (איסטרה) | |
| 49 | Laudonas (לאודונה) | |
| 46 | Tilžas (טילז'ה) | |
| 43 | Panemunes (פנמונה) | |
| 41 | Lubānas (לובאנה) | |
| 39 | Ružinas (רוז'ינה) | |
| 38 | Ogre (אוגרה) | |
| 38 | Iecava (יקבה) | |
| 35 | Vārkavas (ווארקאבה) | |
| 34 | Strenču (סטרנצ'י) | |
| 33 | Saikavas (סאיקאבה) | |
| 33 | Nirzas (נירזה) | |
| 28 | Kaplavas (קפלאבה) | |
| 27 | Brigu (בריגו) | |
| 26 | Ance (אנצה) | |
| 26 | Kokneses (קוקנסה) | |
| 26 | Nautrēnu (נאוטרני) | |
| 25 | Saukas (סאוקה) | |
| 25 | Jaunpiebalgas (יקונפיבלגה) | |
| 25 | Lašu (לאשו) | |
| 24 | Priekule (פריאקולה) | |
| 24 | Asūne (אסונה) | |
| 24 | Ugāles (אוגאלה) | |
| Schlok | 21 | Sloka (סלוקה) |
| 21 | Liepnas (ליאפנה) | |
| 19 | Gauru (גאורו) | |
| 19 | Mārcienas (מרציאנה) | |
| 18 | Asares (אסארה) | |
| 17 | Kalsnavas (קאלסנבה) | |
| 17 | Mētrienas (מטריינה) | |
| 17 | Salas (סאלאס) | |
| 16 | Bērzgales (ברזגלה) | |
| 16 | Litenes (ליטנה) | |
| 16 | Skaistas (סקאיסטה) | |
| 16 | Skrudalienas (סקרודאליאנה) | |
| 15 | Cesvaine (צ'סוואנה) | |
| 15 | Līksnas (ליקסנה) | |
| 15 | Megeļes (מגלה) | |
| 15 | Ungurmuižas (אונגורמויז'ה) | |
| 14 | Ezeres (עזרס) | |
| 14 | Biržu (בירז'ו) | |
| 14 | Kalupes (קאלופה) | |
| 14 | Ķeipenes (קייפנה) | |
| 14 | Rendas (רנדס) | |
| 14 | Purvmalas (פורוומאלה) | |
| 13 | Ādažu (אדז'ו) | |
| 13 | Pampāļu (פאמפאלה) | |
| 13 | Stendes (סטנדה) | |
| 12 | Stopiņu (סטופיני) | |
| 12 | Lizuma (ליזומה) | |
| 12 | Raunas (ראונה) | |
| 12 | Rucavas (רוצאבה) | |
| 12 | Rubenes (רוּבּנה) | |
| 11 | Gaigalavas (גאיגאלאבה) | |
| 11 | Lutriņu (לוטריני) | |
| 11 | Līgatnes (ליגאטנה) | |
| 11 | Rubas (רוּבּה) | |
| 11 | Susējas (סוסייה) | |
| 10 | Kraukļu (קראוקלי) | |
| 10 | Kalvenes (קאלבנה) | |
| 10 | Katlakalna (קטלקלנה) | |
| 10 | Irlavas (אירלאבה) | |
| 10 | Spāres (ספארה) | |
| 10 | Skrīveru (סקריוורי) | |
| 10 | Vīļenu (וילנו) | |
| 10 | Zalves (זאלבה) |
מקומות אלו מתעדים את הקצה המבוזר של ההתיישבות היהודית. חלק מהנתונים מבוססים על רשימות בכתב יד (C123-4f).
| הערות | משפחה/שם | 1930 | שם היישוב |
|---|---|---|---|
| C123-4f | Leiba | Indra (אינדרה) | |
| משפחה אחת | Vidai (וידאי) | ||
| Paulshafen | משפחה אחת | Pavilosta (פאווילוסטה) | |
| 9 | Bērzgales (ברזגלה) | ||
| 4 | Dricēnu (דריצני) | ||
| 5 | Ēdole (אדולה) | ||
| 5 | Engure (אנגורה) | ||
| 6 | Ergli (ארגלי) | ||
| 6 | Gārsene (גארסנה) | ||
| 5 | Ikšķile (איקשקילה) | ||
| 5 | Dzelzavas (דזלזבה) | ||
| 2 | Alojas (אלוג'ה) | ||
| 1 | Ābeļi (אבלי) | ||
| 1 | Lodes (לודה) |
הממצאים הסטטיסטיים מצביעים על תמונה מורכבת של קהילה בשיא פריחתה הכלכלית רגע לפני החורבן:
——————————————————————————–
C123-1f
C123-2f
C123-3f
C123-4f
C123-5f
C123-6f
These sources document theThe demographic history and tragedy of Latvian Jewry, focusing on the period surrounding World War II. The collection includesDetailed lists of localitiesThey include numerical data on Jewish residents based on official censuses from the 1920s and 1930s. Alongside the statistical data, the texts review theThe rapid destruction processUnder the Nazi occupation, which led to the murder of approximately 250,000 Jews in the Baltic region. Some of the documents showHandwritten notesIn Hebrew and Yiddish, which cross-reference geographical names with local population data. In addition, the sources includeA broad historical overviewAbout community life, the establishment of the ghettos, and the activities of the Association of Latvian and Estonian Emigrants in preserving memory. This is a comprehensive documentation that combinesDry research information with evidence of community erasurePerfection in the Holocaust.
A demographic analysis of Latvian Jewish communities reveals the social and economic complexity of Baltic Jewry between the two world wars. This report focuses on urbanization processes and changes in population distribution, while cross-referencing data from official and archival sources that allow for the identification of statistical discrepancies and trends in internal migration.
The main sources on which the report is based:
——————————————————————————–
The largest cities in Latvia were the economic and cultural centers. A trend of certain demographic decline can be identified in some cities as a result of internal migration to Riga or migration outside the country
| Community | 1920/22 | 1930 | 1959 | Notes |
|---|---|---|---|---|
| Riga | 28,000 | 43,558 | 30,267 | Capital city; ~4.8% |
| Daugavpils (Dvinsk / Dunaburg) | 11,838 | 11,585 | On Dvina River | |
| Liepāja (Libau) | 7,949 | 7,825 | Port city | |
| Rēzekne (Rositten) | 10,000 | 3,555 | Post-WWI decline | |
| Jelgava (Mitau) | 1,979 | Courland capital | ||
| Ludza (Lutzin) | 1,964 | 1,630 | Latgale | |
| Krāslava (Kraslavka) | 3,564 | 1,549 | Decline | |
| Ventspils (Windau) | 8,205 | 1,258 | Port city | |
| Krustpils (Kreuzburg) | 1,914 | 1,149 | Transport hub | |
| Līvāni (Livenhof) | 2,500 | 1,015 | Decline |
These communities formed the backbone of the Latvian shtetl. Many of them maintained a high percentage of Jews compared to the general population
| Community | 1920/22 | 1930 | Notes |
|---|---|---|---|
| Varakaļāni | 1.547 | 1.000 | Dominant regional community |
| Varakaļānu (district) | 24 | ||
| Tukums (Tuckum) | 1.433 | 970 | Tukums district |
| Preiļi | 1.855 | 892 | Dvinsk district |
| Kārsava (Karsau) | 1.915 | 866 | Lucin district |
| Jēkabpils (Jakobstadt) | 794 | On Dvina River | |
| Bauska (Bauske) | 2.900 | 770 | Major decline from early 1920s |
| Kuldīga (Goldingen) | 730 | Historic Courland center | |
| Dagda | 1.142 | 668 | |
| Pļaviņas (Stockmannshof) | 1.137 | 636 | |
| Jaunjelgava (Friedrichstadt) | 2.016 | 619 | Sharp decline |
| Talsi (Talsen) | 2.978 | 605 | |
| Aizpute (Hazenpot) | 2.680 | 580 | Historic town |
| Višķi (Wyschki) | 830 | 529 | |
| Viļaka (Marienhausen) | 835 | 510 | |
| Pasienes | 458 | Latgale settlement | |
| Subate (Subbath) | 1.420 | 455 | |
| Viļāni (Welonen) | 1.083 | 396 | |
| Balvi (Bolwen) | 758 | 387 | |
| Saldus (Frauenburg) | 375 | General population data | |
| Malta (Antinopol) | 377 | 356 | |
| Sabile (Zabeln) | 305 | General population data | |
| Silene | 213 | Archival listing | |
| Baltinava | 379 | 207 | |
| Piedruja | 203 | Near Polish border | |
| Alūksne (Marienburg) | 183 | General population data | |
| Viesīte (Azuzu) | 187 | Handwritten source | |
| Aknīste | 250 | 176 | |
| Cēsis (Wenden) | 171 | General population data | |
| Valdemārpils (Sasmaken) | 161 | General population data | |
| Skaistkalne (Schönberg) | 152 | Near Lithuania | |
| Auce (Alt-Auce) | 151 | General population data | |
| Valmiera (Wolmar) | 127 | General population data | |
| Vainode | 120 | Archival listing | |
| Grobiņa (Grobin) | 1.394 | 116 | |
| Limbaži (Lemsal) | 105 | General population data | |
| Kaunatas | 101 |
This list includes localities with a dispersed Jewish presence, reflecting the rural dispersion of Latvian Jews.
| Community | 1930 | Notes |
|---|---|---|
| Bērzpils | 95 | Birkenhof |
| Kapiņu | 95 | |
| Škaunes | 94 | |
| Ape | 90 | |
| Dobele | 80 | |
| Barkavas | 76 | |
| Rūjiena | 71 | |
| Neretas | 70 | |
| Gulbene | 65 | Schwaneburg |
| Valka | 65 | |
| Dundaga | 64 | |
| Augšpils | 59 | |
| Ilūkste | 58 | Illuxt district |
| Piltene | 53 | |
| Skrunda | 53 | |
| Karsava (rural) | 52 | |
| Istra | 50 | |
| Laudona | 49 | |
| Tilža | 46 | |
| Panemune | 43 | |
| Lubāna | 41 | |
| Ružina | 39 | |
| Ogre | 38 | |
| Iecava | 38 | |
| Vārkava | 35 | |
| Strenči | 34 | |
| Saikava | 33 | |
| Nirza | 33 | |
| Kaplava | 28 | |
| Brigi | 27 | |
| Ance | 26 | |
| Koknese | 26 | |
| Nautrēni | 26 | |
| Sauka | 25 | |
| Jaunpiebalga | 25 | |
| Laši | 25 | |
| Priekule | 24 | |
| Asūne | 24 | |
| Ugāle | 24 | |
| Sloka | 21 | Schlock |
| Liepna | 21 | |
| Gauri | 19 | |
| Mārciena | 19 | |
| Asare | 18 | |
| Kalsnava | 17 | |
| Mētriena | 17 | |
| Sala | 17 | |
| Bērzgale | 16 | |
| Litene | 16 | |
| Skaista | 16 | |
| Skrudaliena | 16 | |
| Cesvaine | 15 | |
| Līksna | 15 | |
| Megele | 15 | |
| Ungurmuiža | 15 | |
| Ezere | 14 | |
| Birži | 14 | |
| Kalupi | 14 | |
| Ķeipene | 14 | |
| Renda | 14 | |
| Purvmala | 14 | |
| Ādaži | 13 | |
| Pampāļi | 13 | |
| Stende | 13 | |
| Stopiņi | 12 | |
| Lizums | 12 | |
| Rauna | 12 | |
| Rucava | 12 | |
| Rubene | 12 | |
| Gaigalava | 11 | |
| Lutriņi | 11 | |
| Līgatne | 11 | |
| Ruba | 11 | |
| Susēja | 11 | |
| Kraukļi | 10 | |
| Kalvene | 10 | |
| Katlakalns | 10 | |
| Irlava | 10 | |
| Spāre | 10 | |
| Skrīveri | 10 | |
| Viļēni | 10 | |
| Zalve | 10 |
These places document the scattered edge of Jewish settlement. Some of the data is based on handwritten lists (C123-4f).
| Community | 1930 | Family / Name | Notes |
|---|---|---|---|
| Indra | Leiba family | C123-4f | |
| Vidai | One family | ||
| Pāvilosta | One family | Paulshafen | |
| Bērzgale | 9 | ||
| Dricēni | 4 | ||
| Ēdole | 5 | ||
| Engure | 5 | ||
| Ērgļi | 6 | ||
| Gārsene | 6 | ||
| Ikšķile | 5 | ||
| Dzelzava | 5 | ||
| Aloja | 2 | ||
| Ābeļi | 1 | ||
| Lode | 1 |
The statistical findings point to a complex picture of a community at the height of its economic prosperity just before destruction:
——————————————————————————–
C123-1f
C123-2f
C123-3f
C123-4f
C123-5f
C123-6f
